Apikektomi (Kök Ucu Rezeksiyonu) Cerrahisi
Apikektomi, standart kök kanal tedavisi veya tekrar tedavisi ile iyileşmeyen kök ucu lezyonlarının (kist, granulom veya kronik apikal periodontitis) cerrahi olarak tedavi edildiği mikrocerrahi bir işlemdir. Günümüzde biyoseramik malzemeler sayesinde başarı oranı %90–95’e ulaşmıştır.
Apikektomi Hangi Durumlarda Gereklidir?
- Kök kanal tedavisi yapılmış olmasına rağmen röntgen veya CBCT’de kök ucunda genişleyen radyolüsent lezyon izlenmesi ve semptomların devam etmesi
- Kanal anatomisi çok karmaşık olduğundan (şiddetli kıvrım, kireçlenme, kırık alet, post vb.) kanalın klasik yolla temizlenememesi
- Kök ucunda kırık, perforasyon veya açık apex bulunması
- Kök kanal dolgusunun yetersiz olduğu ve tekrar tedavinin mümkün olmadığı durumlar
- Kronik apikal periodontitisin semptomatik olduğu ve hastanın dişini korumak istediği durumlar
İşlem Öncesi Değerlendirme
- Detaylı klinik muayene ve vitalite testleri
- Güncel periapikal röntgen ve tercihen Koni Işınlı BT (CBCT) çekimi
- Lezyonun büyüklüğü, kök ucu ile maksiller sinüs/mandibular kanal ilişkisi, kemik destrüksiyonu ve ek kök varlığı değerlendirilir.
- Sistemik hastalıkların ve ilaç kullanımının sorgulanması (özellikle kan sulandırıcı ilaçlar)
Apikektomi Cerrahisi Adım Adım
- Lokal anestezi İşlem bölgesi tamamen uyuşturulur; çoğu hasta sadece hafif bir basınç hisseder.
- Mukoperiostal flep kaldırılması Diş eti küçük bir insizyonla kaldırılır. Günümüzde flep tasarımı minimal invaziv olacak şekilde planlanır.
- Kemik penceresi açılması Kök ucuna ulaşmak için ince frezlerle az miktarda kemik kaldırılır.
- Kök ucu rezeksiyonu Kök ucundan genellikle 2–3 mm kesilir. Kesim açısı 90° olacak şekilde yapılır; böylece kanalın en uç kısmı tamamen görülür.
- Retrograd kavite preparasyonu Mikroskop altında ultrasonik uçlarla kök kanalının son 3–4 mm’si temizlenir ve şekillendirilir.
- Retrograd dolgu (retrograd sealing) En sık kullanılan malzemeler:
- Mineral Trioksit Agregat (MTA)
- Biyoseramik sealer’lar (iRoot BP Plus, Bio, Well-Root vb.) Bu malzemeler yüksek biyouyumluluk ve mükemmel sızdırmazlık sağlar.
- Lezyonun küretajı Granulom veya kist dokusu tamamen temizlenir ve patolojik incelemeye gönderilir.
- Flep kapatılması Genellikle 5/0 veya 6/0 emilebilir sütürlerle dikilir. Dikişler 5–7 gün içinde alınır veya kendiliğinden düşer.
İşlem Süresi ve Ziyaret Sayısı
- Tek diş için genellikle 45–90 dakika
- Çoğu hasta aynı gün taburcu edilir
- Aynı seansta tek veya birden fazla diş yapılabilir
İyileşme Süreci ve Sonrası
- İlk 24–48 saat hafif şişlik ve hassasiyet normaldir
- Ağrı genellikle basit analjeziklerle (ibuprofen, parasetamol) kontrol edilir
- 3–7 gün yumuşak diyet ve iyi ağız hijyeni önerilir
- Dikişler 5–10. gün alınır
- Kontrol randevuları: 1. hafta, 3. ay, 6. ay ve 1. yıl
- Kemik iyileşmesi CBCT ile 6–12 ay arasında değerlendirilir
Başarı Oranını Etkileyen Faktörler
- Cerrahın mikrocerrahi deneyimi ve mikroskop kullanımı
- Doğru endikasyon seçimi
- Biyoseramik retrograd dolgu malzemesi kullanımı
- İyi koronal restorasyon (kuron) yapılması
- Hastanın sigara içmemesi ve iyi ağız hijyeni sağlaması
Apikektomi, güncel tekniklerle uygulandığında dişin uzun yıllar ağızda kalmasını sağlayan güvenilir ve öngörülebilir bir tedavi yöntemidir. Erken dönemde doğru tanı ve uygun teknikle uygulandığında, diş çekimi alternatifi olmaksızın doğal dişin korunması mümkün olmaktadır.
